CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, tarım sektöründeki mevcut sorunları gündeme getirdi.
Tarım sektöründeki sorunları ele alan Sarıbal, özellikle çiftçilerin borç yükü, üretim maliyetleri, ürün fiyatları ve sel felaketi gibi konulara dikkat çekti. Malatya'daki sel felaketi sonrasında yaşanan kayısı zayiatı ve zeytinyağı ihracatındaki sorunlar da gündemdeydi. Üreticilerin yaşadığı zorlukları anlatan Sarıbal, çiftçilerin yalnızca kendi bireysel durumlarının değil, tüm toplumun ilgilendirdiğini belirtti.
Sarıbal, Türkiye'deki tarımsal kredi borcunun Haziran 2026 itibarıyla 1 trilyon 459 milyar liraya ulaşacağını açıkladı. Bu borcun 2004 yılında sadece 5,3 milyar lira olduğunu ve zamanla 275 kat arttığını vurguladı. Aynı dönemde tarımsal desteklerin de önemli bir artış gösterdiği ancak borç ile destek arasındaki farkın giderek büyüdüğü kaydedildi.
Çiftçilerin karşılaştığı sorunlar arasında artan maliyetler ön planda.
Bursa, Mersin ve Denizli'deki şeftali üreticilerinin maliyet baskısıyla kar zarar durumu içerisinde olduğunu belirten Sarıbal, Bursa'da kilogram maliyeti 20-25 lira olan sanayilik şeftalinin sadece 5 liraya satılmak istendiğini ifade etti. Mersin'de 15 liraya mal edilen şeftalinin yine 5 liraya alındığına dikkat çekerken, Denizli'de sofralık şeftalinin maliyetinin 22 lira olmasına rağmen 15 liraya kadar düştüğünü aktardı. Üreticilerin, ürünlerini satmalarına rağmen zarar ettiği belirtildi.
Malatya'da yaşanan sel felaketinin kayısı üreticileri üzerinde ciddi etkileri olduğunu ifade eden Sarıbal, bu afet sonucu 400 tondan fazla kayısının telef olduğunu bildirdi. Zarar tespitlerinin en kısa sürede yapılması gerektiğini vurguladı. Sarıbal, üreticilerin yalnızca borç ertelemesi ile kurtarılamayacağını, zararların doğrudan karşılanması ve faizsiz bir şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğini savundu.
Kuru üzüm fiyatları konusunda da önemli tespitler yapıldı.
Sarıbal, yeni sezon kuru üzüm fiyatlarının belirlenmesini beklediklerini dile getirdi. 2026 yılı için kilogram kuru üzüm maliyetinin 93 lira olduğunu, üreticinin emeği ve yaşam payı eklendiğinde referans fiyatının 151,50 lira olarak hesaplandığını aktardı. Türkiye Madeni Yağ Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TMO) tarafından 2025 yılında 120 lira fiyat açıklanırken, yeni sezon fiyatının gecikmesinin üreticiyi zor durumda bıraktığını ifade etti.
ABD'nin Türkiye'den yapılan zeytin ve zeytinyağı ihracatına yüzde 12,5 ek gümrük vergisi getirmesinin, üreticiler ve ihracatçılar üzerinde olumsuz etkiler yaratacağını belirtti. Türkiye'nin zeytinyağı ihracatında ABD'nin önemli bir pazar olduğuna dikkat çeken Sarıbal, Türkiye'nin zeytin üreticilerini koruyacak bir dış ticaret politikası oluşturması gerektiğini savundu.
Balıkesir'deki turşuluk biber üreticileri de sorun yaşıyor.
Balıkesir'in Deliklitaş ve Yaylacık mahallelerindeki turşuluk biber üreticileri, kilogramı 35-40 liraya satılan ürün için en az 70 lira fiyat beklediklerini ifade etti. Maliyetlerin artmasıyla birlikte üreticilerin az sayıda alıcının belirlediği şartlara mahkûm olduğuna dair eleştirilerde bulundu. Sarıbal, üretim maliyetinin altında alım yapılmasının önlenmesi, piyasanın kamu tarafından düzenlenmesi ve üretici örgütlerinin fiyat belirleme süreçlerine dahil edilmesi gerektiğini belirtti.
