Türkiye, dünya bal üretiminde önemli bir yere sahip olmasının yanı sıra çam balında dünya üretiminin yüzde 90'ını gerçekleştirmektedir. Ancak Türk bal sektörü, uluslararası pazarda daha fazla pay almak amacıyla çeşitli adımlar atmaya başladı. Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, "Türkiye Çam Balı’nın Uluslararası Pazarda Rekabet Gücünü Artırmak" isimli 24 aylık bir AR-GE projesi için hazırlık yapıyor. Bu proje, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle hayata geçirilecek.
Birlik Başkanı Bedri Girit, Türkiye'nin neredeyse 100 bin ton civarında bal üretmesine rağmen 33,5 milyon dolarlık ihracat gelirinin yetersiz olduğunu belirtti. İhracat birim fiyatının ortalama 3,9 dolar olduğunu kaydeden Girit, Türkiye'nin dünya umumunda ikinci sırada yer almasına rağmen ihracatta 18. sırada bulunduğunu hatırlatarak hedeflerinin 250 milyon dolarlık bir ihracat seviyesine ulaşarak Çin ve Yeni Zelanda ile rekabet etmek olduğunu vurguladı.
AR-GE projesinin bir diğer önemli noktası, çam balındaki bilimsel eksikliklerin giderilmesi. Birlik Yönetim Kurulu Üyesi Nedim Kalpaklıoğlu, Türkiye’nin Muğla başta olmak üzere birçok ilde yıllık 25 bin ton çam balı üretildiğini ifade ederek, uluslararası pazarda Türkiye'nin çam balının düşük fiyatlarının temel nedeninin bilimsel altyapı eksikliği olduğunu belirtti. Ayrıca, çam balına özgü biyoaktif bileşenlerin yeterince tanımlanmadığını ve uluslararası kabul görmüş bir standart sistemin eksik olduğunu da vurguladı.
Projenin nihai amacı, Türk çam balını premium segmente taşımak. Kalpaklıoğlu, doğru bilimsel altyapı ve stratejik konumlandırma ile çam balının küresel pazarda daha yüksek katma değer yaratabileceğini ifade ediyor. Sektör temsilcileri, hedefin Türk çam balının birim fiyatını arttırarak dünyaca bilinen premium bal kategorileri ile rekabet edebilecek düzeye çıkarmak olduğunu dile getiriyor.
Proje kapsamında planlanan aktiviteler arasında çam balına özgü biyoaktif ve marker bileşenlerin ileri analiz yöntemleriyle tanımlanması, canlı organizmada (in vivo) veya laboratuvar ortamında (in vitro) biyolojik etkinlik testlerinin yapılması ve kimyasal yapı-biyolojik aktivite ilişkilerinin ortaya konulması bulunuyor. Ayrıca, marker bileşiklere dayalı bilimsel sınıflandırma sistemi geliştirilmesi ve en az 10 SCI makale ile 15 uluslararası bilimsel sunum hedefleniyor. Bu bilgiler, projeyle birlikte Türkiye’nin çam balını uluslararası pazarda daha rekabetçi hale getirmek için gereken adımları atma hedefini gösteriyor.
